Hiện nay có rất nhiều vụ tai nạn xảy ra mà nguyên nhân do trục trặc kỹ
thuật, trong đó có đến 70% là do hệ thống phanh. Chính vì lý do đó mà các nhà
nghiên cứu thiết kế, chế tạo ôtô của Toyota luôn đặt vấn đề hoàn thiện hệ thống
phanh lên vị trí hàng đầu
Từ khi ngành công nghiệp điện tử phát triển, các tiến bộ kỹ thuật của
ngành được áp dụng ngay vào cho hệ thống phanh ôtô đó là: hệ thống
phanh với bộ chống hãm cứng bánh xe (ABS) và bộ phân phối lực phanh điện tử
(EBD). Vậy tại sao lại cần thiết phải có bộ ABS và EBD trong hệ thống phanh?
Khi phanh xe
Chúng ta đều biết rằng khi phanh xe trên đường thẳng, tải trọng của xe
có xu hướng dồn về phía trước, làm tăng tải cho cầu trước và giảm tải cho cầu
sau. Sự tăng tải cho các cầu ở phía trước phụ thuộc vào mức độ phanh gấp xe. Thậm
chí trong trường hợp phanh quá gấp có thể dẫn đến các bánh xe bị trượt lết, làm
mất khả năng bám của lốp xe với đường gây mất an toàn cho xe.
Cũng tương tự như vậy cho trường hợp phanh khi xe quay vòng hoặc chuyển
làn, các bánh xe phía bên ngoài vòng cua có xu hướng tăng tải và giảm tải cho
các bánh xe phía bên trong do có lực ly tâm, mức độ tăng giảm phụ thuộc vào vận
tốc chuyển động và mức độ ngoặt của vòng cua.
Theo nghiên cứu của các nhà chuyên môn, lực phanh sinh ra ở các bánh xe
tỷ lệ với tải trọng tác động lên bánh xe đó thì phanh đạt hiệu quả cao nhất –
quãng đường phanh ngắn, không gây mất ổn định hướng (xoay xe) khi phanh. Bộ ABS
và EBD ra đời chính là để hạn chế sự trượt lết và điều chỉnh lực phanh ở từng
bánh xe cho phù hợp với tải trọng khi phanh.
Vậy tóm lại, hệ thống ABS là giải pháp an toàn đảm bảo bánh xe không bị
trượt lết khi phanh trong hầu hết các điều kiện đường sá khác nhau như đường
khô ráo, đường trơn trượt,… Tuy nhiên, ABS có hạn chế là không phát huy hết hiệu
quả khi phanh vì lực phanh trên các bánh là như nhau dẫn tới tình trạng bánh
thì bị đã bị bó cứng (bánh bị giảm tải), bánh thì chưa đủ lực phanh (bánh bị
tăng tải) nên vẫn lăn. Chính vì vậy, EBD sinh ra để khắc phục nhược điểm trên của
ABS.
ABS khác EBD
như thế nào?
Bộ chống hãm cứng bánh xe ABS (viết tắt từ Anti-lock Brake System) được
lắp thêm vào hệ thống phanh nhằm hạn chế tối đa sự trượt lết của bánh xe khi
phanh trên các đường trơn trượt, khi phanh gấp và khi ở các bánh xe có độ bám
khác nhau.
Nguyên lý làm việc của bộ ABS có thể mô tả một cách hết sức đơn giản là:
khi phanh gấp nếu bánh xe xảy ra hiện tượng trượt lết, ECU của bộ ABS điều khiển
để cơ cấu chấp hành giữ nguyên trạng thái một thời gian rất ngắn (giữ áp), sau
đó nhả bớt phanh (giảm áp) đến khi bánh xe không còn trượt lết, ECU lại điều
khiển để tiếp tục phanh (tăng áp) theo một chu trình định sẵn.
Bộ ABS có cấu tạo gồm các cảm biến tốc độ và kiểm soát sự trượt lết (bó
cứng) ở bánh xe, công tắc chân phanh, bộ điều khiển trung tâm và cơ cấu chấp
hành. Cơ cấu chấp hành có thể điều khiển theo từng cầu riêng biệt; điều khiển
theo nhánh gồm bánh trước phía bên trái, bánh sau bên phải và nhánh còn lại gồm
bánh trước phía bên phải, bánh sau bên trái hoặc riêng biệt từng bánh xe,…
Bộ phân phối lực phanh EBD (viết tắt từ Electronic Brake-force
Distribution) được lắp thêm vào hệ thống phanh nhằm phân phối lực phanh của từng
bánh xe một cách hợp lý theo tải trọng tác dụng khi phanh. Nguyên lý làm việc của
bộ EBD về cơ bản gần giống với ABS. Tuy nhiên, để nhận biết được tải trọng tác
dụng lên các bánh xe thay đổi thì trong bộ EBD cần có thêm cảm biến G
(G-sensor) lắp ở vị trí gần trọng tâm xe.
Khi phanh, nếu cảm biến nghiêng về bánh xe nào cảm biến G sẽ xuất tín hiệu
G+, bánh xe phía đối diện sẽ là G-, tín hiệu này áp dụng cho cầu trước và cầu
sau hoặc dãy bánh xe phía bên trái hoặc bên phải. Khi phanh nếu phía nào nhận
tín hiệu G+ thì phía đó được điều khiển để tăng áp và ngược lại.
Hiện
nay trên hầu hết các xe ô tô Toyota đều
trang bị đầy đủ các hệ thống phanh này để bảo đảm an toàn cho người lái xe.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét